ΣΥΡΙΖA – Προοδευτική Συμμαχία – ΝΕ Ζακύνθου

Αντώνης Κασσιμάτης

Ιατρός, μέλος ΚΕ ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ

Η Ζάκυνθος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σιωπηλή αλλά υπαρκτή υγειονομική κρίση: τη σταθερή ενδημικότητα της λεπτοσπείρωσης, μιας σοβαρής ζωοανθρωπονόσου που στη βαριά της μορφή μπορεί να προκαλέσει πολυοργανική ανεπάρκεια και θάνατο. Η δημόσια κτηνιατρική υπηρεσία έχει προειδοποιήσει δημόσια: η Ζάκυνθος καταγράφει από τις υψηλότερες συχνότητες κρουσμάτων στη χώρα, ενώ έχουν αναφερθεί και θανατηφόρα περιστατικά.

Όμως το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη Ζάκυνθο — αφορά τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της Ελλάδας για την προστασία της δημόσιας υγείας σε ένα κράτος-μέλος με εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως.

Ευρωπαϊκές υποχρεώσεις: τι προβλέπει το δίκαιο της ΕΕ

Η λεπτοσπείρωση είναι υποχρεωτικώς δηλούμενο νόσημα στην ΕΕ. Με βάση:
• Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2018/94 και
• Κανονισμό (ΕΕ) 2022/2371 για τις Σοβαρές Διασυνοριακές Απειλές Υγείας
η λεπτοσπείρωση περιλαμβάνεται στις 57 μεταδοτικές νόσους που καλύπτονται από το ευρωπαϊκό δίκτυο επιδημιολογικής επιτήρησης, πρέπει να δηλώνεται από όλα τα κράτη-μέλη κάθε εβδομάδα στο ECDC, απαιτεί συνεχή επιδημιολογική επιτήρηση και έγκαιρη αναφορά.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει νομική υποχρέωση: να καταγράφει με ακρίβεια τα κρούσματα, να τα δηλώνει εγκαίρως, να λαμβάνει μέτρα πρόληψης, να ενημερώνει τις ευρωπαϊκές αρχές όταν υπάρχει πιθανός κίνδυνος διασποράς.

Υποχρέωση λειτουργίας Εθνικού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης (EWRS)

Η χώρα είναι υποχρεωμένη — μέσω του ΕΟΔΥ — να ειδοποιεί το European Warning and Response System (EWRS) όταν: υπάρχει αύξηση περιστατικών, όταν η νόσος έχει διασυνοριακό ενδιαφέρον, όταν αφορά τουριστικές περιοχές με διεθνή κινητικότητα. Η Ζάκυνθος εμπίπτει πλήρως σε αυτές τις κατηγορίες.

Τοπικό πρόβλημα – Ευρωπαϊκή διάσταση

Η ενδημικότητα στη Ζάκυνθο δεν είναι τυχαίο φαινόμενο. Οφείλεται σε μια σειρά δομικών προβλημάτων:
• διάθεση ανεπεξέργαστων λυμάτων στον χείμαρρο Αγίου Χαραλάμπου
• συχνές υπερχειλίσεις φρεατίων
• εποχιακή αύξηση απορριμμάτων και λυμάτων λόγω τουρισμού
• ανεπαρκής αποκομιδή και κακή χωροθέτηση κάδων
• έλλειψη πλυσίματος–απολύμανσης κάδων
• ανεξέλεγκτη παρουσία τρωκτικών
• λανθασμένη αποθήκευση απορριμμάτων από επιχειρήσεις
Οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι οι ομάδες υψηλού κινδύνου είναι αγρότες, εργαζόμενοι στην καθαριότητα, τεχνικοί αποχέτευσης, εργαζόμενοι στον τουρισμό και όσοι έρχονται σε επαφή με στάσιμα νερά.

Γιατί η Ελλάδα κινδυνεύει να βρεθεί εκτεθειμένη θεσμικά

Η μεταδοτική νόσος που εμφανίζεται σε περιοχή υψηλού τουρισμού: αποτελεί διασυνοριακή απειλή υγείας, υποχρεώνει το κράτος σε αυξημένα επίπεδα επιτήρησης, απαιτεί συντονισμό με τον Π.Ο.Υ., τον ECDC και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (DG SANTE).
Η αδράνεια ή η αποτυχία λήψης μέτρων μπορεί να οδηγήσει: σε ευρωπαϊκό έλεγχο,
σε σύσταση αποστολής ειδικών του ECDC, σε αξιολόγηση επικινδυνότητας, ακόμη και σε καταλογισμό ευθυνών για μη συμμόρφωση στις υποχρεώσεις της χώρας.

Η ανάγκη για Μόνιμο Παρατηρητήριο Λεπτοσπείρωσης

Η δημιουργία Επιδημιολογικού Παρατηρητηρίου στη Ζάκυνθο αποτελεί όχι μόνο τοπική ανάγκη αλλά ευρωπαϊκή συμμόρφωση.
Θα παρέχει: συνεχή επιτήρηση, χαρτογράφηση κινδύνου, αξιολόγηση υποδομών, έγκαιρη αναφορά στο ECDC και στο EWRS, συνεργασία με πανεπιστήμια και ευρωπαϊκούς φορείς.
Θα αποτελέσει εργαλείο προστασίας τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για την εικόνα της Ζακύνθου ως διεθνούς τουριστικού προορισμού.

Προς τον Υπουργό Υγείας – και προς την κοινωνία

Η ΚΟ του Συριζα-ΠΣ προχωρά σε κοινοβουλευτική ερώτηση ζητά από την κυβέρνηση σαφείς απαντήσεις:
1.Ποια είναι τα επίσημα στοιχεία;
2.Γιατί δεν υπάρχει οργανωμένος μηχανισμός επιτήρησης;
3.Πότε θα δημιουργηθεί Παρατηρητήριο;
4.Υπάρχει συνεργασία με το ECDC και το Πανεπιστήμιο Πατρών;
5.Ποια μέτρα λαμβάνονται για καθαριότητα, λύματα και μυοκτονία;
Η τοπική κοινωνία έχει δικαίωμα να γνωρίζει.

Η Ζάκυνθος δεν μπορεί να αφεθεί χωρίς σχέδιο

Η υγεία των κατοίκων και των εκατοντάδων χιλιάδων επισκεπτών του νησιού δεν μπορεί να εξαρτάται από την τύχη ή την περιοδική κινητοποίηση υπηρεσιών. Η λεπτοσπείρωση δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας. Είναι ένας δείκτης ευρωπαϊκής υποχρέωσης, κρατικής ευθύνης και τοπικής αξιοπιστίας. Η λύση αρχίζει με διαφάνεια, συντονισμό, επιστημονική επιτήρηση και αποφασιστικότητα.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Ημέρα Ζακύνθου