ΣΥΡΙΖA – Προοδευτική Συμμαχία – ΝΕ Ζακύνθου

Άρθρο του Αντώνη Κασσιμάτη, τ. Δημοτικού Συμβούλου και μέλους της
Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία

Το πρόστιμο είναι το αποτέλεσμα μιας συνειδητής πολιτικής αδράνειας, που βλάπτει το περιβάλλον εντός της προστατευόμενες περιοχής του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, την δημόσια υγεία και την εικόνα του νησιού.
Η Ζάκυνθος δεν χρειάζεται πια «επικοινωνία». Χρειάζεται διαφάνεια, λογοδοσία και έργο.
Η αποκατάσταση του Σκοπού δεν είναι ζήτημα τεχνικό — είναι πρωτίστως ζήτημα
σεβασμού προς τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Και όσο η κυβέρνηση της Ν.Δ. επιμένει να κρύβει την ανεπάρκειά της πίσω από
επικοινωνιακές δικαιολογίες, η Ζάκυνθος θα συνεχίζει να πληρώνει — κυριολεκτικά και μεταφορικά — το τίμημα των «αρίστων».

Η απόφαση του ΔΕΕ: μια ντροπή με τη βούλα της Ευρώπης

Η πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C-368/24, 9.10.2025)
για τον ΧΥΤΑ Σκοπού Ζακύνθου δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική κύρωση.
Αποτελεί θεσμικό καταπέλτη για την περιβαλλοντική διαχείριση στη χώρα και για όσους
είχαν την ευθύνη να προστατεύσουν το νησί.
Το Δικαστήριο επιβάλλει πρόστιμο 5,5 εκατομμυρίων ευρώ και ημερήσια χρηματική ποινή
12.500 ευρώ, μέχρι την πλήρη αποκατάσταση του χώρου.
Πέρα από την οικονομική διάσταση, πρόκειται για ηθική και πολιτική καταδίκη — για μια
Ζάκυνθο που προβάλλεται διεθνώς ως τουριστικός προορισμός, αλλά βυθίζεται στην
αδιαφορία και την ανικανότητα των διοικούντων της.

Το ιστορικό πλαίσιο

Η πρώτη καταδίκη της Ελλάδας για τον ΧΥΤΑ Σκοπού ήρθε ήδη από το 2014, χωρίς τότε να επιβληθεί πρόστιμο.
Η απόφαση ήταν σαφής: Κλείσιμο του ΧΥΤΑ και αποκατάσταση του χώρο
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επανήλθε το 2025, διαπιστώνοντας ότι μεν ο ΧΥΤΑ έκλεισε,
αλλά ουδέποτε αποκαταστάθηκε.
Όπως αναφέρει ρητά η παράγραφος 53 της απόφασης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
αναγνωρίζει ότι «η Ελληνική Δημοκρατία αποφάσισε στις 12 Δεκεμβρίου 2017 να παύσει
τη διάθεση νέων απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ Ζακύνθου», προσμετρώντας το γεγονός ως
ελαφρυντικό.
Ωστόσο, όπως τονίζεται στην παράγραφο 62, η ίδια η Ελληνική Δημοκρατία, ενώ
επικαλέστηκε αυτό το επιχείρημα, δεν μπόρεσε να αιτιολογήσει γιατί δεν προχώρησε στην
αποκατάσταση, παρότι το είχε εξαγγείλει ήδη από το 2020.

Οι επιστολές και τα χρονοδιαγράμματα που δεν τηρήθηκαν

Η απόφαση αποκαλύπτει μια σειρά αλληλογραφίας ανάμεσα στην ελληνική
κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία ξεκινά από τον Ιούνιο του 2020(
παράγραφοι 24-27 απόφασης ΔΕΕ).Τότε, ο Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων Μανώλης Γραφάκος διαβεβαίωνε ότι η μελέτη αποκατάστασης θα εντασσόταν «εντός δύο μηνών» στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων της Περιφέρειας. Τίποτα δεν έγινε.
Τον Φεβρουάριο του 2021, η κυβέρνηση επανέρχεται υποσχόμενη εκ νέου ένταξη και
χρηματοδότηση — χωρίς αποτέλεσμα.
Τον Δεκέμβριο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά «αξιόπιστο χρονοδιάγραμμα».
Η απάντηση της Αθήνας, στις 6 Ιανουαρίου 2022, αναφέρει πως «εντός εξαμήνου» θα
έχει ξεκινήσει η αποκατάσταση.
Φυσικά, ούτε τότε έγινε το παραμικρό. Από εκείνη τη στιγμή, η υπόθεση παίρνει τον
δρόμο προς το Δικαστήριο, το οποίο επισημαίνει πως η χώρα παραπλάνησε ουσιαστικά
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με ανεκπλήρωτες δεσμεύσεις

Η τοπική διάσταση της ευθύνης

Με τη δημιουργία του διαβαθμιδικού ΦΟΔΣΑ Ιονίων Νήσων το 2020, η κυβέρνηση της Ν.Δ. αφαίρεσε κάθε αρμοδιότητα από τον Δήμο Ζακύνθου και τη μετέφερε στην Περιφέρεια.
Εκεί, η τότε Περιφερειάρχης Ρόδη Κράτσα, ως πρώτη πρόεδρος του ΦΟΔΣΑ, μαζί με τον
βουλευτή Διονύση Ακτύπη και τον τότε αντιπεριφερειάρχη και νυν δήμαρχο Γιώργο
Στασινόπουλο, διαβεβαίωναν ότι «η αποκατάσταση προχωρά».
Στην πράξη, δεν έγινε απολύτως τίποτα.
Το μόνο που υπήρξε ήταν μια κατόπιν εορτής επιστολή του κ. Γραφάκου στην Καθημερινή,
με την οποία επιχειρήθηκε να μετατεθούν οι ευθύνες στις υπηρεσίες της Αποκεντρωμένης
Διοίκησης — μια κίνηση που δείχνει πανικό και ενοχή, όχι διαφάνεια.

Το 2017: η υπεύθυνη στάση της Περιφερειακής Αρχής Γαλιατσάτου-Νιοτόπουλου και της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ

Η Περιφερειακή Αρχή του Θόδωρου Γαλιατσάτου και η τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2017:

• Έκλεισαν υπεύθυνα τον ΧΥΤΑ Σκοπού, ανταποκρινόμενη στο σχετικό αίτημα της
  Ευρωπαϊκής Επιτροπής
• Διέθεσαν 2,5 εκατομμύρια ευρώ για την ενδιάμεση – προσωρινή λύση με την κινητή
  μονάδα διαχείρισης απορριμμάτων.
• Ενέταξαν στο ΕΣΠΑ το έργο ΟΕΔΑ Ζακύνθου, ύψους 21 εκατομμυρίων ευρώ, που
  προέβλεπε κατασκευή εργοστασίου επεξεργασίας (ΜΕΑ), κύτταρο υγειονομικής ταφής υπολείμματος (ΧΥΤΥ), μονάδα ανακύκλωσης και οδό πρόσβασης στον χώρο.

Πρόκειται για τον μόνο ολοκληρωμένο σχεδιασμό που υπήρξε ποτέ για τη διαχείριση των
απορριμμάτων της Ζακύνθου.
Αντί να ολοκληρώσει αυτό το έργο, η ΝΔ το άφησε να βαλτώσει, επιβαρύνοντας τους
πολίτες με τεράστιο κόστος.

Σήμερα, ο Λίβας τείνει να μετατραπεί σε δεύτερο Σκοπό. Η ενδιάμεση-«προσωρινή»
λύση, που αδειοδοτήθηκε το 2017 για τρία χρόνια, συμπλήρωσε αισίως τον 8ο χρόνο
λειτουργίας της. Έχουν ήδη συσσωρευθεί 120.000 τόνοι πρώην δεματοποιημένων
απορριμμάτων, που «περιμένουν υπομονετικά» την ταφής τους, πάντα με το σχετικό
αντίτιμο του τέλους ταφής. Η ανακύκλωση έχει ουσιαστικά εγκαταλειφθεί. Το
κορεσμένο ηδύ κύτταρο ταφής υπολείμματος ( ΧΥΤΥ), δέχεται μη επεξεργασμένα
απορρίμματα. Το εργοστάσιο επεξεργασίας απορριμάτων ακόμα δεν έχει
κατασκευαστεί, ενταγμένο στο ΕΣΠΑ από το 2017. Ενώ το κόστος της διαχείριση-
χρυσάφι έχει φθάσει τα 130 ευρώ ανά τόνο.

Διαφάνεια στην υλοποίηση του έργου

Η υπόθεση δεν σταματά στην αδράνεια. Εγείρει σοβαρά ζητήματα διαφάνειας.
Tον Αύγουστο του 2020 και ενώ η αλληλογραφία μεταξύ ευρωπαϊκής επιτροπής και
ελληνικής κυβέρνησης για το θέμα της αποκατάστασής του ΧΥΤΑ του Σκοπού, ήταν σε
εξέλιξη ο Δήμος Ζακύνθου παρουσίασε στον κ. Γραφακο την πρόταση του για το
πρόβλημα.
Η πρόταση αυτή περιελάμβανε την επαναλειτουργία, μετά από σχετικές τεχνικές
παρεμβάσεις, του βιολογικού στο χώρο του ΧΥΤΑ και την παρουσίαση μελέτης
αποκατάστασης του χώρου, ύψους 1.2 εκατομμυρίων ευρώ. Η μελέτη αυτή
αποτελούσε επικαιροποίησης προϋπάρχουσα ( απο το 2014 ) μελέτης στο τοπικό
ΦΟΔΣΑ Ζακύνθου.
Ο Δήμος Ζακύνθου ουδέποτε έλαβε επίσημη απάντηση από τον κ Γραφακο και
προφανώς καμία χρηματοδότηση αλλά και υλοποίηση της δεν υπήρξε.
Το 2022 και ενώ η αποκατάσταση του ΧΥΤΑ είχε αφαιρεθεί πλέον από το Δήμο και είχε
περάσει, μετά από νομοθετική ρύθμιση ( άρθρο 93/ νομος 4685 /2020) στο νέο φορέα,
δηλαδή τον Περιφερειακό ΦοΔΣΑ Ιονίων Νήσων με ex officio πρόεδρο τον εκάστοτε
περιφερειάρχη ( την κ. Κράτσα εν προκειμένω), εμφανίστηκε νέα μελέτη
αποκατάστασης στο ΔΣ του περιφερειακού ΦΟΔΣΑ ύψους 6 εκατομμυρίων αυτή την
φορά.
Ο τότε δήμαρχος Ζακύνθου και επίσης μέλος του ΔΣ δεν την ψήφισε, λόγω υπέρογκης
αύξησής του κόστους της μελέτης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο την μελέτη αποκατάστασης του 2014 όσο και αυτή του 2022, είχε συντάξει το ίδιο μελετητικό γραφείο.
Η απότομη αυτή αύξηση κόστους, σε συνδυασμό με τις απευθείας αναθέσεις της περιόδου COVID, γεννά εύλογα ερωτήματα για την χρηστή διαχείριση των πόρων.
Η διαφάνεια, η λογοδοσία και η δημοσιοποίηση των στοιχείων (τεχνικές προδιαγραφές,
αναδόχοι, χρηματοδοτήσεις) είναι αναγκαίες προϋποθέσεις.

Το πρόσφατο δελτίο Τύπου του Περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων, Γιάννη Τρεπεκλή, επιχειρεί
να παρουσιάσει την εικόνα μιας «συντονισμένης προόδου».
Όμως το γεγονός ότι το έργο μεταφέρθηκε πλέον εξ ολοκλήρου στην αρμοδιότητα του
Υπουργείου Περιβάλλοντος, δεν απαντά στο ερώτημα ποια είναι η τεκμηρίωση της
ανάγκης των έργων που προβλέπει η μελέτη των 6 εκατομμυρίων.

Το περιβαλλοντικό, κοινωνικό και πολιτικό διακύβευμα

Το πρόστιμο του ΔΕΕ δεν είναι απλώς λογιστικό. Είναι καθρέφτης ενός διοικητικού
εκφυλισμού.
Η Ζάκυνθος πληρώνει την ανικανότητα και την αδιαφορία μιας ολόκληρης αλυσίδας
στελεχών της Ν.Δ. — από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και τον γενικό γραμματέα Μανώλη
Γραφάκο, έως τον βουλευτή Διονύση Ακτύπη, την Ρόδη Κράτσα, τον Γιώργο Στασινόπουλο και τον ΦΟΔΣΑ Ιονίων Νήσων.
Το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι η Περιφερειακή Αρχή Γαλιατσάτου έκλεισε τον ΧΥΤΑ το
2017· καταδικάζει όμως τη σημερινή διοίκηση που δεν προχώρησε ούτε βήμα παραπέρα.
Το πρόστιμο είναι το αποτέλεσμα μιας συνειδητής πολιτικής αδράνειας, που βλάπτει
το περιβάλλον εντός της προστατευόμενες περιοχής του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου
Ζακύνθου, την δημόσια υγεία και την εικόνα του νησιού.
Η Ζάκυνθος δεν χρειάζεται πια «επικοινωνία». Χρειάζεται διαφάνεια, λογοδοσία και έργο.
Η αποκατάσταση του Σκοπού δεν είναι ζήτημα τεχνικό — είναι πρωτίστως ζήτημα
σεβασμού προς τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Και όσο η κυβέρνηση της Ν.Δ. επιμένει να κρύβει την ανεπάρκειά της πίσω από
επικοινωνιακές δικαιολογίες, η Ζάκυνθος θα συνεχίζει να πληρώνει — κυριολεκτικά και
μεταφορικά — το τίμημα των «αρίστων».

Δημοσιεύθηκε στην Ημέρα Ζακύνθου